Πασχάλης Γκίκας - Ψυχίατρος

Τι είναι το rTMS και το iTBS

Μάθετε τι είναι το rTMS και το iTBS, τις βασικές τους διαφορές, και πώς οι εγκεκριμένες αυτές θεραπείες μη επεμβατικής νευροτροποποίησης εφαρμόζονται στην πράξη χωρίς νάρκωση.

Ο Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός (rTMS) είναι μια εγκεκριμένη από τον FDA, μη επεμβατική ιατρική θεραπεία που χρησιμοποιεί ισχυρά μαγνητικά πεδία για να διεγείρει στοχευμένα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου. Το iTBS (Intermittent Theta Burst Stimulation) είναι η τεχνολογική του εξέλιξη, ένα πρωτόκολλο που προσφέρει εξίσου ισχυρά θεραπευτικά αποτελέσματα σε μόλις 3 λεπτά. Kαι οι δύο μέθοδοι εφαρμόζονται στο ιατρείο, με τον ασθενή πλήρως ξύπνιο, χωρίς να απαιτείται καθόλου αναισθησία, συστηματική φαρμακοθεραπεία ή νοσηλεία, προσφέροντας μια εξαιρετικά ασφαλή εναλλακτική για την ανθεκτική κατάθλιψη και την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD).

Σύντομος Ορισμός (rTMS)

Το rTMS λειτουργεί με βάση τις αρχές της φυσικής και του ηλεκτρομαγνητισμού. Ένα ειδικό πηνίο τοποθετείται στο τριχωτό της κεφαλής του ασθενούς. Το πηνίο αυτό παράγει ένα στιγμιαίο και ισχυρό μεταβαλλόμενο μαγνητικό πεδίο (παρόμοιο με αυτό ενός Μαγνητικού Τομογράφου, περίπου 1.5–2.5 Tesla).

Το μαγνητικό πεδίο διαπερνά το κρανίο ανεμπόδιστα και δημιουργεί ένα πολύ μικρό ηλεκτρικό ρεύμα στους νευρώνες του υποκείμενου φλοιού. Επαναλαμβάνοντας αυτούς τους παλμούς, ο ψυχίατρος έχει τη δυνατότητα να επιδράσει άμεσα — αυξάνοντας ή μειώνοντας τη διεγερσιμότητα — σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου (όπως ο ραχιοπλάγιος προμετωπιαίος φλοιός). Με αυτόν τον τρόπο ενεργοποιείται η νευροπλαστικότητα και αποκαθίσταται η ομαλή λειτουργία των νευρωνικών δικτύων που εμπλέκονται στην κατάθλιψη.

Ποια χ διαφορά rTMS και iTBS;

Η κύρια διαφορά εντοπίζεται στον χρόνο και στο μοτίβο των παλμών:

  • Κλασικό rTMS (10 Hz): Εκπέμπει μαγνητικούς παλμούς με σταθερή συχνότητα 10 παλμών ανά δευτερόλεπτο. Μια κλασική συνεδρία για την κατάθλιψη διαρκεί από 19 έως σχεδόν 40 λεπτά.
  • iTBS (Theta Burst): Αντί για σταθερούς παλμούς, εκπέμπει “ριπές” (bursts) παλμών σε ένα συγκεκριμένο ρυθμό (θήτα ρυθμός, 5 Hz), ο οποίος μιμείται τη φυσική συχνότητα επικοινωνίας του ίδιου του εγκεφάλου (hippocampal theta rhythm). Λόγω αυτής της βιολογικής “συμβατότητας”, το iTBS επιτυγχάνει την ίδια ενίσχυση της νευροπλαστικότητας σε μόλις 3 λεπτά.

Και τα δύο πρωτόκολλα έχουν ίδια αποτελεσματικότητα (όπως αποδείχθηκε στη μεγάλη κλινική μελέτη THREE-D το 2018), αλλά το iTBS είναι ασύγκριτα πιο φιλικό προς τον ασθενή λόγω του ελάχιστου χρόνου παραμονής στην καρέκλα της θεραπείας.

Πώς γίνεται πρακτικά μια συνεδρία

Η διαδικασία είναι σχεδιασμένη ώστε να έχει τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση στην καθημερινότητά σας:

  1. Δεν απαιτείται προετοιμασία: Μπορείτε να φάτε και να πιείτε κανονικά πριν έρθετε στο κέντρο.
  2. Άνεση κατά τη διάρκεια: Κάθεστε σε μια ειδική, αναπαυτική πολυθρόνα (παρόμοια με οδοντιατρική καρέκλα) ενώ είστε πλήρως ξύπνιος.
  3. Εφαρμογή: Ο ιατρός εντοπίζει με ακρίβεια την περιοχή στόχευσης στο κεφάλι σας. Κατά την εκπομπή των παλμών, θα ακούτε έναν διακεκομμένο ήχο (όπως το κλικ του μαγνητικού τομογράφου) και θα νιώθετε ένα ελαφρύ “χτύπημα” στο τριχωτό της κεφαλής. Δεν προκαλείται πόνος, πέρα από ίσως μια παροδική ενόχληση στις πρώτες συνεδρίες.
  4. Άμεση επιστροφή: Μόλις ολοκληρωθεί το τρίλεπτο του iTBS (ή το αντίστοιχο πρωτόκολλο), σηκώνεστε και μπορείτε να οδηγήσετε ή να επιστρέψετε στη δουλειά σας αμέσως. Δεν υπάρχει καμία επιρροή στην πνευματική σας διαύγεια.

Ποιοι είναι υποψήφιοι για τη θεραπεία;

Η θεραπεία (είτε κλασικό rTMS, είτε iTBS) ενδείκνυται κυρίως για:

  • Ασθενείς με Aνθεκτική Κατάθλιψη (TRD), δηλαδή όταν έχουν ήδη δοκιμάσει τουλάχιστον 2 διαφορετικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα χωρίς ικανοποιητικό αποτέλεσμα.
  • Ασθενείς που δεν μπορούν να ανεχθούν τις παρενέργειες των φαρμάκων (όπως γαστρεντερικές διαταραχές, αύξηση βάρους, ή σεξουαλική δυσλειτουργία).
  • Ασθενείς με Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD) που εμφανίζουν αντοχή στη φαρμακοθεραπεία.
  • Περιπτώσεις όπου η χορήγηση φαρμάκων κρύβει κινδύνους, όπως κατά την εγκυμοσύνη.

Ποιοι ΔΕΝ μπορούν να κάνουν rTMS: Άτομα που φέρουν στο κεφάλι ή τον αυχένα μη αφαιρούμενα μεταλλικά αντικείμενα (π.χ. κοχλιακά εμφυτεύματα, κλιπς ανευρύσματος), ή έχουν ενεργό ιατρικό ιστορικό επιληψίας/σπασμών.

Επόμενα Βήματα

Αν πιστεύετε ότι το rTMS αποτελεί το επόμενο βήμα στη θεραπεία σας, μάθετε περισσότερα μέσα από τον αναλυτικό μας οδηγό: