Φαρμακογονιδιωματική (PGx) Αθήνα - Γενετική Ανάλυση Ψυχιατρικής Αγωγής

Φαρμακογονιδιωματική (PGx)

Το σωστό φάρμακο, στη σωστή δόση, από την πρώτη στιγμή — βασισμένο στη δική σας γενετική σύσταση.

Τι είναι η Φαρμακογονιδιωματική

Η Φαρμακογονιδιωματική (Pharmacogenomics / PGx) είναι η επιστήμη που μελετά πώς τα γονίδιά σας επηρεάζουν τον τρόπο που ο οργανισμός σας μεταβολίζει τα φάρμακα. Δύο άτομα με την ίδια διάγνωση μπορεί να αντιδρούν τελείως διαφορετικά στο ίδιο φάρμακο — το ένα να ανταποκρίνεται εξαιρετικά, το άλλο να μην αισθάνεται καμία διαφορά ή να εμφανίζει έντονες παρενέργειες. Η αιτία συχνά δεν είναι η διάγνωση ή η δόση — είναι η γενετική σύσταση.

Ποια γονίδια εξετάζονται

Τα βασικότερα γονίδια που αναλύονται στην ψυχιατρική PGx είναι:

CYP2D6 — Μεταβολισμός αντικαταθλιπτικών και αντιψυχωσικών. Ο φαινότυπος (poor / intermediate / normal / ultra-rapid metabolizer) καθορίζει πόσο φάρμακο φτάνει τελικά στον εγκέφαλο.
CYP2C19 — Μεταβολισμός SSRI και ορισμένων βενζοδιαζεπινών. Οι poor metabolizers συσσωρεύουν φάρμακο ακόμα και σε κανονικές δόσεις, με αποτέλεσμα παρενέργειες που συχνά αποδίδονται λανθασμένα στο ίδιο το φάρμακο.
FKBP5 — Ρυθμίζει τον άξονα στρες (HPA). Συγκεκριμένοι πολυμορφισμοί συνδέονται με αυξημένη ευαισθησία στο τραύμα και διαφορετική ανταπόκριση σε αντικαταθλιπτικά.
DRD3 — Υποδοχέας ντοπαμίνης. Επηρεάζει την ανταπόκριση σε αντιψυχωσικά και σχετίζεται με προδιάθεση σε εξαρτητικές συμπεριφορές.

Πότε ενδείκνυται η PGx ανάλυση

Η γενετική ανάλυση έχει ιδιαίτερη αξία όταν:

Έχετε δοκιμάσει 2 ή περισσότερα φάρμακα χωρίς ικανοποιητικό αποτέλεσμα
Εμφανίζετε ασυνήθιστα έντονες παρενέργειες σε κανονικές δόσεις
Ξεκινάτε νέα αγωγή και θέλετε να μειώσετε τον χρόνο ανεύρεσης του κατάλληλου φαρμάκου
Λαμβάνετε πολλαπλά φάρμακα και υπάρχει ανησυχία για αλληλεπιδράσεις
Αντιμετωπίζετε ανθεκτική κατάθλιψη (TRD) ή άλλη ανθεκτική ψυχιατρική κατάσταση

Πώς γίνεται η εξέταση

Η PGx ανάλυση είναι απλή και ανώδυνη.

Βήμα 1: Λήψη δείγματος — συνήθως επάλειψη βλεννογόνου μάγουλου (buccal swab) ή αιματολογικός έλεγχος. Δεν απαιτείται νηστεία.
Βήμα 2: Αποστολή — στο εξειδικευμένο εργαστήριο ανάλυσης.
Βήμα 3: Παραλαβή αποτελεσμάτων — (συνήθως 7–14 ημέρες).
Βήμα 4: Συνάντηση ερμηνείας αποτελεσμάτων — το σημαντικότερο βήμα. Τα γενετικά αποτελέσματα χωρίς κλινική ερμηνεία δεν έχουν αξία. Εδώ σχεδιάζουμε μαζί το θεραπευτικό πλάνο βάσει των ευρημάτων.

Συχνές ερωτήσεις για την PGx

Η PGx εγγυάται ότι το φάρμακο θα λειτουργήσει;

Όχι. Καμία εξέταση δεν μπορεί να εγγυηθεί αποτέλεσμα. Η PGx μειώνει σημαντικά τον χρόνο και τις δοκιμές που χρειάζονται — αλλά η κλινική εικόνα παραμένει πάντα η κύρια καθοδήγηση.

Καλύπτεται από ασφαλιστικά ταμεία;

Στην Ελλάδα, η PGx ανάλυση δεν καλύπτεται γενικά από τον ΕΟΠΥΥ, αλλά ορισμένα ιδιωτικά ασφαλιστικά σχήματα την αποζημιώνουν. Μπορούμε να σας ενημερώσουμε πριν την εξέταση.

Χρειάζεται επανάληψη της εξέτασης;

Η γενετική σύσταση δεν αλλάζει — η εξέταση γίνεται μία φορά στη ζωή σας. Τα αποτελέσματα ισχύουν για κάθε μελλοντική φαρμακευτική απόφαση.

Μπορεί η PGx να χρησιμοποιηθεί και για μη-ψυχιατρικά φάρμακα;

Ναι. Αρκετοί από τους γενετικούς δείκτες αφορούν και φάρμακα καρδιολογίας, αναλγητικά και αντιαιμοπεταλιακά. Στο πλαίσιο της συνεργασίας μας εστιάζουμε στα ψυχιατρικά, αλλά το αποτέλεσμα μπορεί να μοιραστεί και με άλλους ιατρούς σας.

Ψυχιατρική Ακρίβεια — αυτό σημαίνει για εμένα

Η έκφραση “Precision Psychiatry” δεν είναι marketing. Είναι η κατεύθυνση που ακολουθεί ήδη η διεθνής ψυχιατρική έρευνα — να φτάσουμε από τη στατιστική πλειοψηφία στον συγκεκριμένο ασθενή. Η PGx είναι ένα από τα πιο ώριμα εργαλεία αυτής της κατεύθυνσης. Dr. Πασχάλης Γκίκας